روزهای پیش از نوروز، خیابان‌های شهرهای ایران پر از ساز و آواز می‌شود. کسی با لباس سرخ و کلاه بلند سرخ، دایره‌زنان و آوازخوان، میان مردم می‌رقصد. این حاجی فیروز است، پیک شاد سال نو.
حاجی فیروز کیست؟
حاجی فیروز شخصیتی از فرهنگ عامهٔ ایران است که خبر آمدن بهار را می‌دهد. مثل جارچیِ نوروز، کوچه‌به‌کوچه می‌رود، مردم را می‌خنداند و سکه و شیرینی می‌گیرد. بچه‌ها معمولاً عاشقش هستند: پرسروصدا، بامزه و پرانرژی است.
در بعضی روایت‌ها، حاجی فیروز همراه عمو نوروز است: اول او می‌آید و خبر خوش را می‌دهد، و بعد عمو نوروز با خودِ بهار از راه می‌رسد.
ترانهٔ حاجی فیروز
معروف‌ترین ترانه‌اش این‌طور شروع می‌شود: «حاجی فیروزه، سالی یه روزه». بچه‌ها زود یادش می‌گیرند و راه بامزه‌ای است برای تمرین آهنگ و صداهای زبان فارسی.
دربارهٔ صورت سیاه حاجی فیروز
در گذشته، حاجی فیروز با صورتی که با دوده سیاه شده بود اجرا می‌شد. ریشهٔ این رسم محل بحث است: بعضی آن را به آیین‌های آتشِ این فصل ربط می‌دهند و بعضی به تاریخ بردگی در منطقه.
امروز در خارج از ایران، و روزبه‌روز بیشتر در خود ایران، بسیاری از خانواده‌ها و برنامه‌های نوروزی حاجی فیروز را بدون رنگ سیاه اجرا می‌کنند: با گونه‌های سرخ، نقاب سرخ، یا فقط با لباس و کلاه سرخش. برای کودکی که در آمریکای شمالی بزرگ می‌شود، این روشن‌ترین و مهربان‌ترین راه معرفی اوست: پیک شاد بهار، با لباس سرخ، دایره و ترانه‌اش.
حاجی فیروز در خانهٔ شما
- ترانهٔ حاجی فیروز را پخش کنید و بگذارید کودک با دایره یا درِ قابلمه ضرب بگیرد.
- در هفتهٔ آخر زمستان با هم یک کلاه کاغذی سرخ بسازید.
- دو خط اول ترانه را یاد بگیرید و در مهمانی نوروز با هم بخوانید.
- دنبال یک برنامهٔ نوروزی در شهرتان بگردید. بسیاری از جشن‌های جامعهٔ ایرانی ساز و آواز و لباس محلی دارند.